Nieuws

“Ik hoef geen plaatjes meer te maken voor de zienden”

Kunstproject voor blinde en slechtziende ouderen

“Eigenlijk ben ik elke dag wel met kunst bezig. Als ik een voorwerp tegenkom dan onderzoek ik dat van alle kanten. Letterlijk, met mijn handen. Automatisch bedenk ik dan wat ik ermee zou kunnen doen”. Aan het woord is Corrie Balemans, deelnemer aan het project Bekijk het eens! Voordat zij in contact kwam met beeldend kunstenaar Jofke van Loon uit Tilburg, nu zo’n 11 jaar geleden, was zij ook al met kunst bezig. Maar in de samenwerking kwam zij pas echt tot bloei.

Corrie Balemans en Jofke van Loon, foto Jurgen van Hest

Het was niet zomaar dat Jofke van Loon startte met kunstprojecten voor mensen die blind of slechtziend zijn. Toen zij in 1999 afstudeerde aan de kunstacademie had zij een relatie met een slechtziende man, vandaar. Inmiddels is ze dé specialist op dit gebied in Nederland. “Iedereen beleeft blind of slechtziend zijn anders. Het kan heel betekenisvol zijn voor deze mensen om via kunst uitdrukking te geven aan hun belevingswereld. En anderen daarmee kennis te laten maken”.

Blinddoek
De kunstprojecten die Jofke van Loon ontwikkelt zijn van grote waarde voor de deelnemers zelf. Maar ook voor het blinde en het ziende publiek van de exposities. “Onze exposities ‘bekijk’ je niet met je ogen. Ziende bezoekers krijgen een blinddoek voor. Mijn drijfveer is dat ik wil laten zien dat de visuele standaard niet de enige standaard is. Er zijn zoveel meer invalshoeken mogelijk”. Zie hier de videoregistratie van de expositie Bekijk het eens!

Corrie Balemans kent die invalshoeken inmiddels. Ze maakte een uitgebreide ontwikkeling door. “Aan het begin werkte ik vooral met klei. Als ik een kat maakte, wilde ik dat ziende mensen het zouden herkennen als kat. Jofke heeft me geholpen veel vrijer te worden in wat ik maak. Het hoeft niet altijd mooi of herkenbaar te zijn. Het gaat om de beleving. Ik wil overbrengen waar ik mee bezig ben, op mijn eigen manier”. Haar werk is vaak ook een vorm van onderzoek: “laatst vertelden de kleinkinderen van mijn zus dat ze op een bepaalde manier lagen, dat wil ik dan begrijpen”. Jofke en Corries kunstbuddy Peggy, maken dan samen eerst 3d modellen, zodat Corrie het kan voelen. En vervolgens een 2,5 model, dus reliëf op een platte achtergrond. De derde stap is dan een tekening of schilderij in het platte vlak. “Zo’n proces is eigenlijk educatief voor mij, het zorgt dat ik beter begrijp hoe dingen in elkaar zitten”.

Mist
Haar werk helpt ziende mensen om te begrijpen wat blind zijn voor Corrie betekent. Een mooi voorbeeld is een kunstwerk met de titel ‘Mist’. “Het is een landschap in kleur, met in het midden een boom, met ook een aantal lage takken. Bij die lage takken is het helder, over de rest hangt een dunne doek, die het zicht minder scherp maakt. Het maakt duidelijk dat die lage takken het enige zijn dat ik van die boom kan voelen, een detail dichtbij dus. De rest is er, omdat ik het weet. Niet omdat ik het zie”.

Taktila™ voelreplica in het Van Abbemuseum in Eindhoven

Taktila™
Dat Corrie Balemans nu werk in kleur maakt, is ook een gevolg van de samenwerking tussen haar en Jofke van Loon. Jofke ontwikkelde de Taktila™ methode om kleur te kunnen voelen, samen met cursisten zoals Corrie. Omdat Corrie als heel jong kind heeft kunnen zien, lukt het haar om kleuren te verbinden met woorden en met gevoel. “Bij groen denk ik aan gras, het heerlijke gevoel om in de ochtend met je blote voeten door het dauwige gras te lopen. En bij frisgroen aan een harde, zure appel”. Het gaat er bij de Taktila™ methode om welke eigenschappen kleuren hebben. Dat wordt in verbinding gebracht met het kleurenmengsysteem. En daar wordt vervolgens materiaal aan gekoppeld, dat je kunt voelen. Zo is zwart korrelig materiaal om de zwaarte van die kleur te vangen. Voor het Van Abbemuseum heeft Jofke van Loon een aantal voelreplica’s gemaakt van schilderijen uit het museum. Dat maakt die kunstwerken ook toegankelijk voor blinde en slechtziende mensen. Bekijk hier een korte videoregistratie van de rondleiding door het Van Abbemuseum.

De creatieve ontdekkingstocht van Jofke van Loon en Corrie Balemans gaat ook na afloop van dit project door. “Er ontstaan altijd vanzelf weer nieuwe plannen”.

Bekijk het eens! Is een project van Stichting Kunst is voor Iedereen op, gericht op kunstparticipatie voor mensen met een beperking. Meer weten? Neem contact op met Jofke van Loon, via info@kunstisvooriedereen.nl.

Meer Nieuws